Jeżeli ktoś mówi Tobie, że do zamówień publicznych o wartości nieprzekraczającej 30 000 euro można fakultatywnie stosować przepisy ustawy - Prawo zamówień publicznych …
Zgodnie z art. 4 pkt 8 Pzp, przepisów tej ustawy nie stosuje się do zamówień i konkursów, których wartość nie przekracza wyrażonej w złotych równowartości kwoty 30 000 euro. Przy udzielaniu takich zamówień nie mają zastosowania przepisy Pzp, w tym dotyczące wnoszenia środków ochrony prawnej (odwołanie, skarga). Wyjątkiem są przepisy dotyczące ustalania wartości zamówienia. W celu ustalenia, czy do określonego zamówienia stosuje się przepisy Pzp, zamawiający ustala wartość tego zamówienia na podstawie art. 32-35 Pzp.
To, że zamawiający przeprowadził postępowanie o udzielenie zamówienia, stosując przepisy Pzp, nie ma żadnego znaczenia prawnego (zob. postanowienia z dnia 30 stycznia 2013 r., KIO 94/13 oraz z dnia 17 marca 2009 r., KIO/UZP 260/09).
Jeżeli wartość zamówienia nie przekracza wyrażonej w złotych równowartości kwoty 30 000 euro, a zamawiający przeprowadził postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego, w którym wykonawca wniósłby odwołanie na podstawie art. 180 ust. 2 Pzp, Krajowa Izba Odwoławcza odrzuca odwołanie, na podstawie art. 189 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 4 pkt 8 Pzp („Izba odrzuca odwołanie, jeżeli stwierdzi, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy”). Krajowa Izba Odwoławcza nie jest bowiem uprawniona do rozpoznawania odwołań wniesionych na czynności lub zaniechania podmiotów nie będących zamawiającymi w rozumieniu przepisów Pzp, ani do rozpoznawania odwołań wniesionych na czynności lub zaniechania zamawiających nie mających oparcia w przepisach Pzp (zob. postanowienie z dnia 4 maja 2011 r., KIO 833/11).
W wyroku dnia 11 lutego 2016 r., KIO/KD 14/16, Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła uwagę, że „Jeśli jest ta wartość niższą niż 30 tys. euro to Zamawiający nie stosuje wprost przepisów ustawy P.z.p., jednak musi pamiętać o zasadach obowiązujących w zamówieniach tj. zagwarantowanie wykonawcom nie dyskryminacyjnego dostępu do zamówień publicznych, ograniczenie ryzyka nieefektywnego wydatkowania środków publicznych oraz zapewnienie przejrzystości postępowania i wyboru wykonawcy. Ponadto zgodnie z zasadami wydatkowania środków publicznych zawartymi w ustawie o finansach publicznych, wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów.”.
Jeżeli wartość zamówienia nie przekracza wyrażonej w złotych równowartości kwoty 30 000 euro, zamawiający może udzielać zamówienia np.:
- w trybie przetargu publicznego, zapraszając wykonawców do składania ofert (w odpowiedzi na publiczne ogłoszenie o zamówieniu oferty mogą składać wszyscy zainteresowani wykonawcy),
- w trybie przetargu publicznego dwustopniowego (oferty mogą składać wykonawcy zaproszeni do składania ofert, w liczbie określonej przez zamawiającego w ogłoszeniu o przetargu publicznym, którzy spełnili warunki udziału w przetargu określone przez zamawiającego w ogłoszeniu),
- przeprowadzając negocjacje z wykonawcami dopuszczonymi do udziału w przetargu publicznym,
- zapraszając do składania ofert określoną liczbę wykonawców świadczących w ramach prowadzonej przez nich działalności dostawy, usługi lub roboty budowlane będące przedmiotem zamówienia, która zapewnia konkurencję oraz wybór najkorzystniejszej oferty,
- po negocjacjach z jednym wykonawcą (np. jeżeli ze względu na wyjątkową sytuację niewynikającą z przyczyn leżących po stronie zamawiającego, której nie mógł on przewidzieć, wymagane jest natychmiastowe wykonanie zamówienia, a nie można zachować terminów określonych dla przetargu publicznego)
Wybór sposobu postępowania (procedury) w celu udzielenia zamówienia o wartości nieprzekraczającej wyrażonej w złotych równowartości kwoty 30 000 euro, stanowi autonomiczną decyzję zamawiającego.
Wydatkowanie środków publicznych jest jednym z procesów związanych z ich rozdysponowaniem. Zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy o finansach publicznych (UsFinPub), wydatki publiczne mogą być ponoszone na cele i w wysokościach ustalonych w ustawie budżetowej, uchwale budżetowej jednostki samorządu terytorialnego lub planie finansowym jednostki sektora finansów publicznych.
Zgodnie natomiast z art. 44 ust. 3 UsFinPub, wydatki publiczne powinny być dokonywane: w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów oraz optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów, a także w sposób umożliwiający terminową realizację zadań oraz w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań.
Dokonywanie wydatków publicznych w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów (…), że nabywane dostawy, usługi lub roboty budowlane, do których nie stosuje się przepisów Pzp, powinny stanowić rzeczywistą potrzebę zamawiającego, związaną z celem jego działalności.
Dokonywanie wydatków publicznych w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów (…) oznacza również nabywanie dostawy, usługi lub roboty budowlane, do których nie stosuje się przepisów Pzp, za co najmniej ceny rynkowe tych świadczeń.
Jeżeli wartość zamówienia nie przekracza wyrażonej w złotych równowartości kwoty 30 000 euro, zamawiający powinien uwzględnić możliwość unieważnienia przetargu publicznego w przypadku, gdy cena najkorzystniejszej oferty lub oferta z najniższą ceną przewyższy kwotę, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, chyba że zamawiający może zwiększyć tę kwotę do ceny najkorzystniejszej oferty. Zwiększenie kwoty, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia do ceny najkorzystniejszej oferty, nie powinno stanowić naruszenia dyscypliny finansów publicznych (np. zaciągnięcia zobowiązania bez upoważnienia określonego ustawą budżetową, uchwałą budżetową lub planem finansowym albo z przekroczeniem zakresu tego upoważnienia).
Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 3 Pzp podmioty, o których mowa w art. 3 ust. 1 Pzp, przyznając środki finansowe na dofinansowanie projektu, mogą uzależnić ich przyznanie od zastosowania przy ich wydatkowaniu zasad równego traktowania, uczciwej konkurencji i przejrzystości.
Oznacza to, że podmioty, o których mowa w art. 3 ust. 1, przyznając środki finansowe na dofinansowanie projektu, nie mogą żądać od podmiotów, którym przyznały środki finansowe na dofinansowanie projektu, stosowania przepisów Pzp, bez względu na wartość zamówienia. Zgodnie zatem z art. 3 ust. 3 Pzp podmioty, o których mowa w art. 3 ust. 1 Pzp, przyznając środki finansowe na dofinansowanie projektu, nie mogą nałożyć na podmioty, którym przyznały środki finansowe na dofinansowanie projektu, obowiązku stosowania p.z.p. w taki sposób, by podmioty te stały się zamawiającym w rozumieniu art. 2 pkt 12 Pzp.
W takim przypadku podmioty, którym przyznały środki finansowe na dofinansowanie projektu, mogą w przetargu publicznym stosować instytucje Pzp, jednak zastosowanie przepisów Pzp w takim przypadku nie będzie równoznaczne z udzieleniem zamówienia publicznego w rozumieniu przepisów Pzp.
Opracowanie: Zespół conexis.pl
Teksty i sygnatury orzeczeń Krajowej Izby Odwoławczej pochodzą z bazy orzeczeń Krajowej Izby Odwoławczej dostępnej na stronie internetowej Urzędu Zamówień Publicznych