Ustalanie wartości zamówienia na roboty budowlane. Część 2

Ustalanie wartości zamówienia na roboty, które zamawiający zamierza wykonać w 2018 i 2019 roku

Jeżeli przedmiotem zamówienia będą różne roboty budowlane wykonywane w jednym budynku mieszkalnym lub w budynkach mieszkalnych funkcjonalnie ze sobą powiązanych i składających się na jedno zamierzenie budowlane, które zamawiający zamierza wykonać w 2018 i 2019 roku, na które zostały sporządzone kosztorysy inwestorskie, wartością zamówienia będzie łączna wartość tych robót składających się na całe zamierzenie budowlane. W takim przypadku zamawiający może udzielać zamówienia w częściach, z których każda będzie stanowić przedmiot odrębnego postępowania. Wartością zamówienia będzie jednak łączna wartość poszczególnych części zamówienia.

Ustalanie wartości zamówienia na roboty budowlane objęte projektem współfinansowanym w przypadku braku dokumentacji projektowej

W opinii „Zamówienia publiczne na roboty budowlane realizowane w ramach jednego projektu infrastrukturalnego a zakaz dzielenia zamówienia na części w prawie krajowym i unijnym”  Urząd Zamówień Publicznych zwraca uwagę, że „W przypadku zamówień objętych projektem współfinansowanym, podstawą uznania określonych robót budowlanych jako odrębnych zamówień nie może być:

1. brak dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót budowlanych, założeń wyjściowych do kosztorysowania, a także cen jednostkowych robót podstawowych - stanowiących podstawę do sporządzania kosztorysu inwestorskiego,
2. brak programu funkcjonalno-użytkowego, planowanych kosztów robót budowlanych - stanowiących podstawę  obliczania planowanych kosztów prac projektowych lub obliczania planowanych kosztów robót budowlanych,
3. fakt, że na określone roboty zamawiający złożył kilka wniosków o dofinansowanie w wyniku czego roboty objęte zostały kilkoma umowami o dofinansowanie (projektami), jeżeli w sumie stanowią one jedną całość (obiekt budowlany)

w przypadku, gdy zamawiający dysponuje szacunkową kwotą ujętą np. w studium wykonalności, jak również to, że wszczęcie konkretnych procedur następować będzie w pewnych odstępach czasowych, a nie jednorazowo”.

Ustalanie wartości zamówienia na rozbiórkę obiektu budowlanego

Jeżeli przedmiotem zamówienia jest wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego, to mamy do czynienia z zamówieniem na wykonanie robót budowlanych. W takim przypadku, zgodnie z art. art. 33 ust. 1 pkt 1, wartość zamówienia na wykonanie robót budowlanych w rozumieniu pr. bud. ustala się na podstawie kosztorysu inwestorskiego sporządzanego na etapie opracowania dokumentacji projektowej albo na podstawie planowanych kosztów robót budowlanych określonych w programie funkcjonalno - użytkowym. Jeżeli wynagrodzeniem za wykonanie rozbiórki budynku mieszkalnego będzie przeniesienie na wykonawcę prawa własności do materiałów porozbiórkowych, które przedstawiają określoną wartość ekonomiczną, to wówczas mamy do czynienia z zamówieniem publicznym. Dochodzi bowiem do przekazania przedstawiającego określoną wartość ekonomiczną mienia, które należy do zamawiającego. W takiej sytuacji, zamiast należnego świadczenia pieniężnego, wykonawca otrzyma świadczenie niepieniężne i w ten sposób nastąpi umorzenie przysługujących mu należności. Zapłata za wykonane świadczenie odbędzie się w formie niepieniężnej, w ramach świadczenia wzajemnego. W takim przypadku podstawą ustalenia wartości zamówienia nie będzie wartość materiałów porozbiórkowych przekazywanych wykonawcy rozbiórki obiektu budowlanego jako forma wynagrodzenia za wykonanie rozbiórki.
 

Przebudowa ciągu dróg powiatowych z przebudową mostu i budową mostu

W informacji z dnia 12 września 2014 r. o wyniku kontroli doraźnej następczej UZP/DKUE/KD/12/2014  Prezes UZP stwierdził, że roboty budowlane polegające na „Przebudowie ciągu dróg powiatowych nr 1033K i 2186K z przebudową mostu nr 86 w K. i budową mostu nr 73 w T.” oraz „Przebudowie ciągu dróg powiatowych nr 2191K i nr 2189K” to jedno zamówienia, którego wartość ustala się łącznie.  Prezes UZP zwrócił uwagę, że szczegółowy zakres robót budowlanych w obu zamówienia jest bardzo zbliżony, natomiast połączenie przebudowy drogi i mostów w jednym zamówieniu świadczy o tym, iż jest możliwa realizacja obu elementów przez tego samego wykonawcę, co świadczy o istotnym podobieństwie w zakresie sposobu realizacji tych robót. W ocenie Prezesa UZP roboty budowlane objęte przedmiotowymi zamówienia były tego samego rodzaju i o tym samym przeznaczeniu, a tym samym obydwa zamówienia należało potraktować łącznie jako realizację jednego obiektu budowlanego. Prezes UZP stwierdził również, że fakt przebiegu odcinków przez dwie różne gminy, nie może stanowić uzasadnienia dla rozdzielenia zamówień tożsamych przedmiotowo i oddzielnego oszacowania ich wartości. Prezes UZP nie zgodził się również z zamawiającym, że modernizowane ciągi dróg oraz most stanowią kilka odrębnych obiektów budowlanych, ponieważ sam zamawiający połączył w ramach jednego zamówienia roboty budowlane dotyczące dróg i przebiegających w ich sąsiedztwie mostów, co oznacza, że uznał je łącznie za jeden obiekt budowlany o tym samym przeznaczeniu, którego wartość szacunkową należy zsumować. W odniesieniu do przesłanki dotyczącej tożsamości czasowej Prezes UZP zwrócił uwagę, że w momencie wszczęcia postępowania nr 1 zamawiający posiadał wiedzę co do pełnego zakresu i wartości obydwu zamówień, a potrzeba udzielenia obydwu zamówień uwidoczniła się już w momencie złożenia wspólnego wniosku o dofinansowanie przedsięwzięcia w 2008 r. Niedopuszczalna jest interpretacja wskazująca, że ilość projektów skierowanych do dofinansowania przekłada się wprost na liczbę zamówień i sposób szacowania ich wartości. Przyjęcie powyższej interpretacji prowadzi bowiem do sytuacji, że o sposobie szacowania wartości zamówień i ewentualnie dzielenia ich na części nie będą decydowały obiektywne przesłanki, lecz subiektywne działania zamawiającego, np. w zakresie liczby składanych wniosków, terminów ich składania, zakresu przedmiotowego wniosków itd. Powyższe znalazło odzwierciedlenie w przedmiotowym stanie faktycznym, gdzie późniejsze otrzymanie decyzji o dofinansowaniu zamówienia nr 2 wynikało z późniejszego złożenia wniosku o dofinansowanie, a więc z czynności i decyzji samego zamawiającego. Nie jest wykluczone, że gdyby zamawiający złożył dwa wnioski jednocześnie, otrzymałby pozytywną decyzję w tym samym czasie”. Prezes UZP uznał również, że została spełniona przesłanka odnosząca się do możliwości realizacji obu przedmiotów zamówienia przez jednego wykonawcę, ponieważ wykonawcy, którzy złożyli najkorzystniejsze oferty w pierwszym postępowaniu, brali jednocześnie udział w drugim postępowaniu.

Naprawy poszczególnych dróg

W orzeczeniu z dnia 29 września z 2011 r. Nr BDF1/4900/77/81/RN-23/11/2381, LEX nr 1027230, Główna Komisja Orzekająca stwierdziła, że „droga to budowla wraz z drogowymi inżynierskimi urządzeniami oraz instalacjami, stanowiąca całość techniczno - użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym. Z definicji tej w sposób oczywisty wynika, że każda droga jest odrębnym obiektem budowlanym, w związku z czym zlecenie usług związanych z naprawą poszczególnych dróg nie mogło dotyczyć wszystkich dróg, jako całości, a każdej drogi osobno, nie można też zgodzić się z poglądem, że naprawy dróg należało potraktować jako prace budowlane i objąć je jedynie postępowaniem przetargowym.” Główna Komisja Orzekająca zwróciła uwagę, że „przywołana ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm.) w art. 4 pkt 19 definiuje również pozycje „remont drogi”. Pod tym pojęciem rozumieć należy wykonanie robót przywracających pierwotny stan drogi, także przy użyciu wyrobów budowlanych innych niż użyte w stanie pierwotnym. Stwierdzić więc należy, że w sprawie niniejszej dokładnie do czynienia dokładnie z taką sytuacją. Obwiniony traktując każdą drogę, jako odrębną budowlę, prawidłowo udzielał zlecenia na wykonanie remontu każdej drogi z osobna, ponieważ żadne z zamówień nie przekraczało równowartości 14.000 euro, obwiniony zgodnie z treścią art. 4 pkt 8 ustawy - Prawo zamówień publicznych, nie miał obowiązku stosowania procedur nakładających przez tę ustawę”. W uchwale KIO z dnia 20 października 2010 r., KIO/KD/73/10, Krajowa Izba Odwoławcza odnosząc się do stanowiska zamawiającego dotyczącego podobieństw w zamówieniach liniowych na gazociągi i drogi, będących przedmiotem wskazanego przez niego orzecznictwa Głównej Komisji Orzekającej w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych (GKO/Odw.-144/212/2001) i Zespołu Arbitrów (UZP/ZO/0-1460/04) zwróciła uwagę, że zagadnienia zamówienia na dwie drogi powiatowe będące przedmiotem orzeczenia Głównej Komisji Orzekającej i na remont ulic, który był przedmiotem wyroku Zespołu Arbitrów, dotyczą dwóch rożnych dróg powiatowych pełniących rożne funkcje transportowe.

W uchwale z dnia 5 sierpnia 2015 r., KIO/KD 42/15, Krajowa Izba Odwoławcza odniosła się do zagadnienia, czy prace polegające na likwidacji toru motocrossowego oraz wykonaniu nawierzchni dalszej części targowiska miejskiego stanowią obiekt budowlany w rozumieniu art. 2 pkt 5d Pzp.

W wyniku kontroli Prezes Urzędu Zamówień Publicznych zwrócił uwagę, że „dla ustalenia czy w danym przypadku mamy do czynienia z jednym zamówieniem, czy też z odrębnymi zamówieniami konieczna jest analiza okoliczności konkretnego przypadku. W tym celu należy posługiwać się więc kryteriami: tożsamość przedmiotowa zamówienia - kryterium to powinno prowadzić do wyodrębnienia nie tylko zbliżonych przedmiotowo zamówień, ale także zamówień, które mimo braku przedmiotowego podobieństwa tworzą funkcjonalną całość, tożsamości czasowej zamówienia - funkcjonalnie powiązane ze sobą zamówienia mają być nabywane w dającej się przewidzieć, określonej perspektywie czasowej oraz tożsamości podmiotowej - możliwość wykonania zamówienia przez jednego wykonawcę. Innymi słowy konieczne jest ustalenie czy dany rodzaj zamówienia mógł być wykonany w przewidywalnym czasie, przez tego samego wykonawcę.

Z odrębnymi zamówieniami będziemy mieli do czynienia w sytuacji, gdy przedmiot zamówienia ma inne przeznaczenie lub nie jest możliwym jego nabycie u tego samego wykonawcy (np. wykonanie poszczególnych zamówień wymaga spełnienia przez wykonawców odmiennych warunków).

W przeciwnym wypadku, tzn. gdy udzielane zamówienia mają to samo przeznaczenie oraz dodatkowo istnieje możliwość ich uzyskania u jednego wykonawcy należy uznać, iż mamy do czynienia z jednym zamówieniem. Wartość tak określonego zamówienia należy oszacować zgodnie z postanowieniami art. 32-35 ustawy P.z.p.”

Przedmiotem dwóch zawartych umów cywilnoprawnych były „Likwidacja toru motokrosowego na działkach (…) oraz „Wykonanie nawierzchni dalszej części targowiska miejskiego (…).. Wartość zamówienia każdej z podpisywanych umów cywilnoprawnych nie przekroczyła wyrażonej w złotych równowartości 30 000 euro (126 747,00 euro). W sytuacji, gdy wartość tych zamówień zostałaby zsumowana, przekraczałaby ona wyrażoną w złotych równowartość kwoty 30 000 euro i zamawiający byłby obowiązany do udzielenia zamówienia stosować przepisy Pzp.

Zdaniem Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych zlecone prace miały podobny charakter i przeznaczenie oraz posiadały podobne funkcje techniczne i gospodarcze. Ponadto, oba zamówienia mogły i zostały zrealizowane przez tego samego wykonawcę, co świadczy o istotnym podobieństwie w zakresie sposobu realizacji zleconych robót.

Prezes Urzędu Zamówień Publicznych zwrócił również uwagę, że ustalając wartość zamówienia na roboty budowlane, nawet jeżeli roboty odnoszą się do różnych obiektów budowlanych w rozumieniu prawa budowlanego, ale składają się na jedno zamierzenie budowlane wyznaczone wspólną funkcją gospodarczą i techniczną, jaką ta inwestycja ma pełnić, zamawiający powinien zsumować wartość robót składających się na to zamierzenie.

Z przesłanego przez zamawiającego Planu Sytuacyjnego utwardzenia placu na działkach nr ew. 2344, 2343, 2341, 2340, 2339, 2338, 2337, 2336, 2335, 2334, wynikało, że powierzchnia targowiska obejmowała swą powierzchnią również cały teren parkingu. Powierzchnia targowiska była większa niż powierzchnia parkingu, a cały obszar parkingu zawierał się w powierzchni targowiska. Parking i targowisko współtworzyły zatem jedną całość zapewniającą możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem.

Ponadto Prezes Urzędu Zamówień Publicznych zauważył, że roboty budowlane były funkcjonalnie powiązane ze sobą, a zamówienia udzielane w określonej perspektywie czasowej (umowy zostały zawarte w dniach 8 i 11 sierpnia 2014 r.). Pomiędzy udzieleniem istnieje niewielka różnica czasowa (3 dni).

Stanowisko Krajowej Izby Odwoławczej

W ocenie Krajowej Izby Odwoławczej zamawiający naruszył art. 32 ust. 2 i 4 Pzp, ponieważ brak było podstaw do zawarcia dwóch umów, których przedmiotem których była „likwidacja toru motocrossowego na działkach od nr 2334 do numeru 2344 przy ulicy P. w Ł.” oraz „Wykonanie nawierzchni dalszej części targowiska miejskiego przy ulicy P.” z pominięciem przepisów Pzp.

Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że przypadku przedmiotu obu tych umów występuje tożsama funkcja gospodarcza i techniczna. Obie umowy zostały zawarte w zbliżonym czasie (różnica czasu 3 dni) i mogły zrealizowane być zrealizowane przez tego samego Wykonawcę.

Tym samym występuje tożsamość przedmiotowa, podmiotowa oraz czasowa prac realizowanych na podstawie obu umów.

Link do całej uchwały KIO/KD 42/15:

https://www.uzp.gov.pl/__data/assets/pdf_file/0015...

Jóżef Edmund Nowicki