Czy na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 4 Pzp można unieważnić postępowanie przed wyborem najkorzystniejszej oferty?

Zgodnie z art. 93 ust. 1 pkt 4 Pzp zamawiający unieważnia postępowanie o udzielenie zamówienia, jeżeli cena najkorzystniejszej oferty lub oferta z najniższą ceną przewyższa kwotę, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia (…).

Na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 4 zamawiający unieważnia postępowanie, gdy cena najkorzystniejszej oferty lub oferta z najniższą ceną przewyższa kwotę, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, z wyjątkiem sytuacji, gdy zamawiający może zwiększyć tę kwotę do ceny najkorzystniejszej oferty.

Celem art. 93 ust. 1 pkt 4 Pzp jest uniknięcie unieważnienia postępowania w sytuacji, gdy cena najkorzystniejszej oferty lub oferta z najniższą ceną przewyższa kwotę, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, a zamawiający posiada dodatkowe środki pieniężne na wykonanie zamówienia i może zwiększyć tę kwotę do ceny najkorzystniejszej oferty.

Tylko co do zasady przesłankę unieważnienia postępowania na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 4 Pzp odnieść należy do kwoty, jaką zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, podanej bezpośrednio przed otwarciem ofert. Zasadą wynikającą z art. 93 ust. 1 pkt 4 Pzp jest, że zamawiający nie może unieważnić postępowania na podstawie tego przepisu, jeżeli cena najkorzystniejszej oferty lub oferta z najniższą ceną nie przewyższa kwoty, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia.  

Z przepisu art. 93 ust. 1 pkt 4 Pzp wynika, że zamawiający unieważnienia postępowania na podstawie tego przepisu tylko wtedy, gdy przed unieważnieniem postępowania dokona wyboru najkorzystniejszej oferty.

Zamawiający może jednak unieważnić postępowania na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 4 Pzp przed wyborem najkorzystniejszej oferty, gdy po otwarciu ofert zamawiający stwierdzi, że cena najkorzystniejszej oferty lub oferta z najniższą przewyższa kwotę, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia (np. w złożonych nie występują oczywiste omyłki rachunkowe i inne omyłki, o których mowa w art. 87 ust. 2 pkt 2 i 3 Pzp i ceny ofert podane w trakcie otwarcia ofert nie ulegną zmianie), a zamawiający nie będzie mógł zwiększyć tej kwotę do ceny najkorzystniejszej oferty.

Unieważnienie postępowania na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 4 Pzp jest również możliwe ze względu na zmniejszenie się kwoty, jaką zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, jeżeli zmniejszenie to wynika z okoliczności nieprzewidzianych i niezależnych od zamawiającego (zob. wyrok KIO z dnia 8 października 2010 r., KIO/UZP 2091/10). W wyroku z dnia 12 kwietnia 2013 r., KIO 728/13, Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła natomiast uwagę, że art. 93 ust. 1 pkt 4 Pzp wprost dopuszcza możliwość zwiększenia przez zamawiającego kwoty, którą zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, do ceny wynikającej z oferty najkorzystniejszej, jednakże taka możliwość jest prawem, a nie obowiązkiem zamawiającego.

Zamawiający może więc unieważnić postępowanie przed wyborem najkorzystniejszej oferty również w sytuacji, gdy po dokonaniu czynności otwarciu ofert stwierdzi, że kwota, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, podana bezpośrednio przed otwarciem ofert, uległa zmniejszeniu ze względu na wyjątkową sytuację niewynikającą z przyczyn leżących po stronie zamawiającego, której nie mógł on wcześniej przewidzieć, a zamawiający nie będzie mógł zwiększyć tej kwotę do ceny najkorzystniejszej oferty.

W takim przypadku zamawiający powinien zbadać, czy w złożonych ofertach nie występują oczywiste omyłki rachunkowe i inne omyłki, o których mowa w art. 87 ust. 2 pkt 2 i 3 Pzp. W przypadku poprawienia oczywistych omyłek rachunkowych i innych omyłek, o których mowa w art. 87 ust. 2 pkt 2 i 3 Pzp może bowiem wystąpić sytuacja, gdy kwota, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, wprawdzie ulegnie zmniejszeniu ze względu na wyjątkową sytuację niewynikającą z przyczyn leżących po stronie zamawiającego, której nie mógł on wcześniej przewidzieć, ale oferta z najniższą ceną ustaloną po poprawieniu omyłek, o których mowa w art. 87 ust. 2 pkt 2 i 3 Pzp nie będzie przewyższać tej kwoty.

„Cena najkorzystniejszej oferty lub oferta z najniższą ceną” to ceny ustalone przez zamawiającego po dokonaniu badania ofert, a więc po poprawieniu w ofertach omyłek, o których mowa w art. 87 ust. 2 pkt 2 i 3 Pzp. Poprawienie omyłek w ofertach jest obowiązkiem zamawiającego.

W przypadku innych omyłek polegających na niezgodności oferty ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia, niepowodujących istotnych zmian w treści oferty dopuszcza się możliwość poprawienia samej ceny ofertowej lub określenia przedmiotu świadczenia, jednakże pod warunkiem, że będą zmiany nieistotne.

Opracowanie: Zespół conexis.pl