Czy Konsorcjum TORPOL-MIRBUD wygra gigantyczny przetarg

17 sie 2026, 00:02

Na dzień 18 sierpnia br., została zaplanowana rozprawa przed sądem zamówień publicznych, która może rozstrzygnąć o wyborze najkorzystniejszej oferty (a w konsekwencji udzieleniu zamówienia) w postępowaniu na budowę odcinku Rail Baltica Białystok - Ełk. O udzielenie zamówienia walczą wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia: TORPOL S.A. z siedzibą w Poznaniu (dalej: „TORPOL”) i MIRBUD S.A. z siedzibą w Skierniewicach (dalej: „MIRBUD”).

Sprawa dotyczy największego kontraktu kolejowego (odcinek Białystok – Ełk). Pierwotnie, wybrano ofertę Konsorcjum TORPOL-MIRBUD. Oferta złożona przez polskie konsorcjum była o blisko 400 mln złotych tańsza, niż kolejna, złożona przez Budimex S.A. z siedzibą w Warszawie, Budimex Kolejnictwo S.A. z siedzibą w Warszawie, PORR S.A. z siedzibą w Warszawie.

JAKI JEST STAN FAKTYCZNY I PRAWNY

W dniu 19 stycznia br. Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku KIO 4908/25; KIO 5105/25; KIO 5144/25; KIO 5152/25, nakazała Zamawiającemu - PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z siedzibą w Warszawie, unieważnić wybór oferty na przebudowę linii kolejowej Rail Baltica między Białymstokiem a Ełkiem, złożonej przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia TORPOL i MIRBUD (dalej: „Konsorcjum TORPOL-MIRBUD”).

Zarzuty odwołania dotyczyły naruszenia przez Zamawiającego między innymi:

art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Pzp w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c) ustawy Pzp w zw. z art. 57 ust. 4 lit. a w zw. z art. 18 ust. 2 dyrektywy 2014/24/UE i w zw. z art. 16 ustawy Pzp poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie odrzucenia oferty Konsorcjum TORPOL-MIRBUD w sytuacji, gdy wobec MIRBUD została wydana ostateczna decyzja administracyjna o naruszeniu przez tego wykonawcę obowiązków wynikających z prawa ochrony środowiska, którą to decyzją wymierzono MIRBUD karę pieniężną,
art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Pzp w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Pzp w zw. z art. 16 ustawy Pzp poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie odrzucenia oferty Konsorcjum TORPOL-MIRBUD w sytuacji, gdy wykonawca ten, w wyniku zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa, wprowadził Zamawiającego w błąd przy przedstawianiu informacji, że nie podlega wykluczeniu z postępowania, tj. zataił informację, że wobec MIRBUD została wydana ostateczna decyzja administracyjna o naruszeniu przez tego wykonawcę obowiązków wynikających z prawa ochrony środowiska, którą to decyzją wymierzono MIRBUD karę pieniężną, co miało istotny wpływ na decyzje podejmowane przez Zamawiającego w postępowaniu,
względnie (w przypadku nieuwzględnienia zarzutu wskazanego w pkt 2 powyżej),
art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Pzp w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 10 ustawy Pzp w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Pzp w zw. z art. 16 ustawy Pzp poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie odrzucenia oferty Konsorcjum TORPOL-MIRBUD w sytuacji, gdy wykonawca ten, w wyniku lekkomyślności lub niedbalstwa przedstawił Zamawiającemu informacje wprowadzające w błąd w zakresie odnoszącym się do podstaw wykluczenia MIRBUD z postępowania w oparciu o przepis art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Pzp, co miało istotny wpływ na decyzje podejmowane przez Zamawiającego w postępowaniu o udzielenie zamówienia.

Po przeprowadzeniu rozprawy, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz oświadczeń, a także stanowisk, Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła co następuje:

Bezspornym w sprawie było to, że decyzją z dnia 26 maja 2022 r. Śląski Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Katowicach (dalej: „WIOŚ”) w oparciu o art. 136a ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej: „uooś”) wymierzył MIRBUD administracyjną karę pieniężną w wysokości 15 000 zł za: „naruszenie warunków określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach w miejscu prowadzenia działalności poprzez prowadzenie w fazie realizacji prac w rejonie cieku będącego dopływem rzeki Soły w sposób niezapewniający dostatecznego zabezpieczenia przed przedostaniem się do wód powierzchniowych zanieczyszczeń w postaci ziemi z wykopów, tj. wbrew zapisom pkt II.3 ww. decyzji”, na którą MIRBUD wniósł odwołanie. Decyzję WIOŚ Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: „GIOŚ”) utrzymał w mocy. MIRBUD wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, która została oddalona.

Bezspornymi okolicznościami faktycznymi były również następujące okoliczności mające miejsce w postępowaniu:

Zamawiający w SWZ, wśród podstaw wykluczenia wykonawcy z postępowania, przewidział między innymi fakultatywne podstawy wykluczenia, o których mowa w art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c, art. 109 ust. 1 pkt 8 i art. 109 ust. 1 pkt 10 ustawy Pzp,
termin składania ofert w postępowaniu upływał w dniu 12 sierpnia 2025 r.,
w załączonym do oferty Konsorcjum TORPOL-MIRBUD Jednolitym Europejskim Dokumencie Zamówienia (dalej: „JEDZ”) dotyczącym członka konsorcjum - MIRBUD, w odpowiedzi na pytanie zawarte w sekcji „C: Podstawy związane z niewypłacalnością, konfliktem interesów lub wykroczeniami zawodowymi” na pytanie: „Czy wykonawca, wedle własnej wiedzy, naruszył swoje obowiązki w dziedzinie prawa ochrony środowiska? O których mowa, do celów niniejszego zamówienia, w prawie krajowym, w stosownym ogłoszeniu lub w dokumentach zamówienia bądź w art. 18 ust. 2 dyrektywy 2014/24/UE”, udzielono odpowiedzi „NIE”,
na wezwanie Zamawiającego z dnia 10 października 2025 r., Konsorcjum TORPOL-MIRBUD przy piśmie z dnia 22 października 2025 r. złożyło oświadczenie o aktualności informacji zawartych w JEDZ MIRBUD z dnia 17 października 2025 r., w tym w zakresie braku podstaw wykluczenia z Postępowania, o których mowa w art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c, art. 109 ust. 1 pkt 8 i art. 109 ust. 1 pkt 10 ustawy Pzp,
zawiadomienie o wyborze oferty najkorzystniejszej w postępowaniu (oferty Konsorcjum TORPOL-MIRBUD) Zamawiający zamieścił w dniu 6 listopada 2025 r.

Krajowa Izba Odwoławcza (dalej: „Izba”) oddaliła zarzut naruszenia przez Zamawiającego art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Pzp w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c) ustawy Pzp w zw. z art. 57 ust. 4 lit. a w zw. z art. 18 ust. 2 dyrektywy 2014/24 i w zw. z art. 16 ustawy Pzp, w ramach którego Odwołujący kwestionował zaniechanie odrzucenia oferty Konsorcjum TORPOL-MIRBUD w sytuacji, gdy wobec MIRBUD została wydana ostateczna decyzja administracyjna o naruszeniu przez tego wykonawcę obowiązków wynikających z prawa ochrony środowiska, którą to decyzją wymierzono MIRBUD karę pieniężną. W myśl przepisu art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Pzp, z postępowania o udzielenie zamówienia zamawiający może wykluczyć wykonawcę, wobec którego wydano ostateczną decyzję administracyjną o naruszeniu obowiązków wynikających z prawa ochrony środowiska, prawa pracy lub przepisów o zabezpieczeniu społecznym, jeżeli wymierzono tą decyzją karę pieniężną.

Punktem wyjścia dla rozważań Izby było - niezależnie od tego, czy okoliczność nałożenia kary na MIRBUD wpisuje się w przesłankę wykluczenia z postępowania z art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Pzp, czy też nie - ustalenie od kiedy należałoby liczyć hipotetyczny okres wykluczenia z tytułu nałożonej kary na MIRBUD oraz kiedy taki okres upływałby. Zgodnie bowiem z art. 111 pkt 2 lit. b ustawy Pzp, wykluczenie wykonawcy następuje w przypadkach, o których mowa w art. 109 ust. 1 pkt 2 i 3 - na okres 3 lat od dnia uprawomocnienia się odpowiednio wyroku potwierdzającego zaistnienie jednej z podstaw wykluczenia, wydania ostatecznej decyzji lub zaistnienia zdarzenia będącego podstawą wykluczenia, chyba że w wyroku lub decyzji został określony inny okres wykluczenia. Kwestia ta miała kluczowe znaczenie, bowiem w przypadku, gdyby hipotetyczny okres wykluczenia upłynął jeszcze przed terminem składania ofert w postępowaniu, wówczas nie można by mówić nie tylko o braku podstaw dla przesłanki z art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Pzp, ale także w konsekwencji o braku podstaw dla przesłanek z art. 109 ust. 1 pkt 8 lub 10 ustawy Pzp - w takiej sytuacji nałożenie kary na MIRBUD nie mogłoby jakkolwiek rzutować negatywnie na sytuację Konsorcjum TORPOL-MIRBUD w tym postępowaniu.

Izba ustaliła, że w tym przypadku liczenie okresu 3 lat należało wiązać z dniem 28 października 2022 r., tj. dniem wydania decyzji GIOŚ. To właśnie tej decyzji należało przyznać przymiot decyzji ostatecznej. Zgodnie z art. 16 § 1 Kpa ostateczną decyzją jest decyzja, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a więc decyzja wydana w II instancji w następstwie postępowania odwoławczego lub wydana w wyniku powtórnego rozpoznania sprawy, decyzja wydana w I instancji, od której nie wniesiono w terminie odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, oraz decyzja, od której nie służy odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Niezaprzeczalnie zatem, decyzja GIOŚ stanowiła decyzję wydaną w II instancji, na którą nie służyło odwołanie. Przy czym przymiotu ostateczności nie odbierało zaskarżenie tej decyzji do WSA. Jednocześnie Izba nie podzieliła uwag wyrażonych w piśmie procesowym Konsorcjum TORPOL-MIRBUD, prowadzących do przyjęcia, że potencjalny okres wykluczenia należałoby liczyć od dnia wydania decyzji WIOŚ jako „zdarzenia będącego podstawą wykluczenia”, o którym mowa w art. 111 pkt 2) lit. b) ustawy Pzp. Izba zwróciła uwagę, że zgodnie z tym przepisem, wykluczenie wykonawcy następuje w przypadkach, o których mowa w art. 109 ust. 1 pkt 2 i 3 - na okres 3 lat od dnia uprawomocnienia się odpowiednio wyroku potwierdzającego zaistnienie jednej z podstaw wykluczenia, wydania ostatecznej decyzji lub zaistnienia zdarzenia będącego podstawą wykluczenia, chyba że w wyroku lub decyzji został określony inny okres wykluczenia. Przepis więc odnosi się między innymi do przesłanki z art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c) ustawy Pzp, która to literalnie referuje do „ostatecznej decyzji”. Dlatego brak jest w ocenie Izby wątpliwości, że chodzi o okres 3 lat od dnia wydania ostatecznej decyzji. Stąd, skoro to od decyzji WIOŚ odwoływał się Mirbud S.A., to nie sposób przypisać tej decyzji cechy decyzji ostatecznej. Taką cechę posiada dopiero decyzja GIOŚ. Natomiast brak modyfikacji sfery merytorycznej decyzji WIOŚ przez decyzję GIOŚ w żadnym stopniu nie wpływa na ostateczny charakter decyzji GIOŚ.

Wobec powyższego Izba ustaliła, że hipotetyczny okres wykluczenia wykonawcy na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Pzp upływał w dniu 28 października 2025 r. Skoro zatem wybór oferty najkorzystniejszej miał miejsce w postępowaniu już po tej dacie, to w ocenie Izby brak byo podstaw do wykluczenia MIRBUD z postępowania na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Pzp, a w konsekwencji do odrzucenia oferty Konsorcjum TORPOL-MIRBUD z tejże przyczyny. Izba zwróciła również uwagę, że o ile, zgodnie z art. 110 ust. 1 ustawy Pzp, wykonawca może zostać wykluczony przez zamawiającego na każdym etapie postępowania o udzielenie zamówienia, tym niemniej nie oznacza to, że nie należy przy tym baczyć na upływający okres wykluczenia, wynikający w tym przypadku z art. 111 pkt 2 lit. b ustawy Pzp. Izba podzieliła w tym względzie przytoczone w piśmie procesowym Konsorcjum TORPOL-MIRBUD orzecznictwo (wyroki z dnia 18 marca 2022 r., KIO 566/22, z dnia 17 marca 2025 r., KIO 673/25 i wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 14 listopada 2023 r., XXIII Zs 75/23), przyjmując, że przesłanka wykluczenia może odpaść w toku postępowania o udzielenie zamówienia.

Powyższe w ocenie Izby powoduje, że zarzut nr 1 nie zasługiwał na uwzględnienie.

WIOŚ w oparciu o art. 136a ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 uooś wymierzył Mirbud S.A. karę administracyjną karę pieniężną w wysokości 15 000 zł. Według art. 136a ust. 1 pkt 1 uooś, jeżeli przedsięwzięcie jest realizowane lub zrealizowane, a podmiot w związku z realizacją, eksploatacją lub likwidacją tego przedsięwzięcia narusza warunki, wymogi oraz obowiązki, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b i e oraz pkt 2 i 5, określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach - podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 zł do 1 000 000 zł. Zgodnie z art. 136a ust. 3 uooś, karę pieniężną, w drodze decyzji, wymierza wojewódzki inspektor ochrony środowiska, biorąc pod uwagę liczbę i wagę stwierdzonych naruszeń.

Kara pieniężna w wysokości 15 000 zł została wymierzona za „naruszenie warunków określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach w miejscu prowadzenia działalności poprzez prowadzenie w fazie realizacji prac w rejonie cieku będącego dopływem rzeki Soły w sposób niezapewniający dostatecznego zabezpieczenia przed przedostaniem się do wód powierzchniowych zanieczyszczeń w postaci ziemi z wykopów (…)”.

Jak wynika z treści decyzji WIOŚ, Inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska przeprowadzili dwie kontrole, które zakończyły się wynikiem negatywnym w tym sensie, że stwierdzono działanie MIRBUD, które doprowadziło do przedostania się zanieczyszczeń do cieku wodnego uchodzącego do rzeki Soły, i które negatywnie wpłynęły na stan wody powodując istotną zmianę jej mętności oraz barwy. Jak wskazano w decyzji WIOŚ „Strona nie dopełniła w fazie realizacji inwestycji warunku wynikającego z pkt (…) decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w myśl którego prace w korytach cieków i ich rejonie należy przeprowadzić w sposób zapewniający zachowanie ich ciągłości biologicznej i hydromorfologicznej oraz stosować zabezpieczenia przed przedostawaniem się do wód powierzchniowych zanieczyszczeń, np. ziemi z wykopów, odpadów. Działania Strony związane z realizacją inwestycji doprowadziły do przedostania się zanieczyszczeń do bezimiennego cieku wodnego uchodzącego do rzeki Soły, które negatywnie wpłynęły na stan wody powodując istotną zmianę jej mętności oraz barwy”. W decyzji WIOŚ wskazano z kolei, że ustalenia ponownej kontroli wykazały w dalszym ciągu brak przestrzegania warunków określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przez MIRBUD. Waga tego naruszenia nie została uznana przez WIOŚ za znikomą. Jak wskazano w decyzji WIOŚ: „Biorąc pod uwagę okoliczności związane z doniosłą wagą społeczną ochrony środowiska jako dobra wspólnego, oraz fakt, że w tej sprawie Spółka przekroczyła podstawowe warunki decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, to nie sposób uznać zdaniem organu, że waga stwierdzonego naruszenia prawa ma charakter znikomy. Wymogi określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach mają na celu przede wszystkim ograniczenie ryzyka związanego z zanieczyszczeniem środowiska, a Strona przekraczając zakres posiadanych uprawnień musi liczyć się z konsekwencjami takiego działania. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Spółka jest więc zobligowana do jej przestrzegania, a sankcjonowanie rzeczywistego przekroczenia warunków korzystania ze środowiska mające na celu stwierdzenie zachowania warunków korzystania ze środowiska jest uzasadnione ochroną środowiska. Ponadto zanieczyszczanie wody powoduje w niej zmiany fizyczne, chemiczne, biologiczne i inne, które sprawiają, że woda nie nadaje się do wykorzystania oraz powoduje szkodliwe zmiany w środowisku. Zmiana barwy wody czy też jej zmętnienie to bardzo niekorzystna sytuacja, która może spowodować obumarcie wielu organizmów wodnych. Co więcej, skutkiem zanieczyszczenia wody jest także utrata jej przydatności gospodarczej. W ocenie Organy Strona działa świadomie oraz celowo”. W decyzji WIOŚ dodano też, że: „Wymierzenie kary pieniężnej w tej sprawie jest zatem niezbędne nie tylko w celu przymuszenia Strony do realizacji obowiązków zgodnie z wymaganiami przepisów, teraz i w przyszłości, ale także dla ochrony interesu publicznego (ochrony środowiska)”.

Mając na uwadze powyższe ustalenia decyzji WIOŚ, które utrzymała w mocy decyzja GIOŚ, trudno było przyjąć Izbie twierdzenia Konsorcjum TORPOL-MIRBUD, iż w istocie owe naruszenie nie stanowiło naruszenia obowiązków wynikających z prawa ochrony środowiska.

Izba zwróciła również uwagę, że stwierdzone przez WIOŚ naruszenie przez MIRBUD wymogów decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach doprowadziło do zanieczyszczania wody, powodując w niej zmiany fizyczne, chemiczne, biologiczne i inne, które sprawiają, że woda nie nadaje się do wykorzystania oraz powoduje szkodliwe zmiany w środowisku. Zmiana barwy wody czy też jej zmętnienie to bardzo niekorzystna sytuacja, która może spowodować obumarcie wielu organizmów wodnych. Co więcej, skutkiem zanieczyszczenia wody jest także utrata jej przydatności gospodarczej.

W ocenie Izby użyte w art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Pzp pojęcie „prawo ochrony środowiska" należy rozumieć szeroko, nie ograniczając tego pojęcia wyłącznie do aktu prawnego - Prawo ochrony środowiska. Za przywołanym przez Odwołującego wyrokiem z dnia 9 stycznia 2020 r., KIO 2630/19 (wydanym jeszcze na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy Pzp2004, ale zachowującym aktualność) Izba uznała, że ustawodawca unijny wprost wskazał na konieczność ochrony wynikającą z przepisów w dziedzinie prawa ochrony środowiska i wymogów środowiskowych, odnosząc się tym samym do szerokiego rozumienia prawa ochrony środowiska, nie zaś wyłącznie do określonego aktu prawnego. Oczywistym bowiem jest, że ochrona środowiska to wielopłaszczyznowa dziedzina, co w konsekwencji powoduje, że obowiązki związane z jego ochroną mogą być regulowane w wielu aktach prawnych. Wymierzanie administracyjnych kar pieniężnych za naruszenie obowiązków wynikających z prawa ochrony środowiska przewiduje więc zbiór ustaw regulujących kwestię obowiązków w zakresie ochrony środowiska. Izba zgadza się więc z Odwołującym, że źródłem obowiązków z zakresu ochrony środowiska oraz podstawą do wymierzenia sankcji za nieprzestrzeganie takich obowiązków jest także uooś, a więc akt prawny określający choćby zasady i tryb postępowania w sprawach udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie, ocen oddziaływania na środowisko, transgranicznego oddziaływania na środowisko, czy określający zasady udziału społeczeństwa w ochronie środowiska, a przepisy uooś są podstawą do wydawania decyzji o kluczowym znaczeniu z punktu widzenia zasad ochrony środowiska w toku realizacji i eksploatacji inwestycji budowlanych – tj. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, które konkretyzują warunki prowadzenia danego przedsięwzięcia w sposób minimalizujący jego niekorzystne oddziaływanie na poszczególne elementy środowiska.

W ocenie Izby niezaprzeczalnym jest też pieniężny charakter kary, jaką otrzymał MIRBUD. Izba zwróciła uwagę, że wykluczenie wykonawcy na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Pzp nie jest limitowane wysokością wymierzonej kary pieniężnej.

Izba podzieliła także stanowisko Odwołującego co do braku możliwości zastosowania zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 109 ust. 3 ustawy Pzp, zgodnie z którą zamawiający może nie wykluczać wykonawcy, jeżeli wykluczenie byłoby w sposób oczywisty nieproporcjonalne. W ocenie Izby słusznie podniesiono w odwołaniu, że zastosowanie zasady proporcjonalności wykluczenia mogłoby mieć miejsce wyłącznie w sytuacji, gdyby Konsorcjum TORPOL-MIRBUD poinformowało o zaistnieniu w historii kontraktowej MIRBUD wymierzonej kary środowiskowej, wobec czego Zamawiający miałby szansę ocenić okoliczności faktyczne sprawy, w tym stwierdzić, czy rzeczywiście wysokość lub zakres rzeczowy kary tzw. środowiskowej ma charakter bagatelny. Dlatego Izba uznała, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia tej kwestii pozostają argumenty podnoszone przez Konsorcjum TORPOL-MIRBUD w toku postępowania odwoławczego co do niewielkiej wysokości kary, braku szkody w środowisku, braku intencjonalnego działania MIRBUD czy jednostkowego charakteru decyzji.

W sytuacji, w której o zaistnieniu przesłanek wskazujących na konieczność zastosowania art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Pzp Zamawiający dowiaduje się dopiero z odwołania, został on pozbawiony przez MIRBUD szansy na ocenę zaistniałej sytuacji oraz podjęcie dalszych czynności związanych z ewentualnym uznaniem nieproporcjonalności wykluczenia. W konsekwencji, zdaniem Izby, nie mają również znaczenia dla sprawy załączone do wniosku dowodowego Konsorcjum TORPOL-MIRBUD z dnia 17 grudnia 2025 r. dwie opinie składane na okoliczność wykazania charakteru zdarzenia oraz braku jego negatywnego wpływu na środowisko naturalne, a co za tym idzie na okoliczność wykazania nieproporcjonalności ewentualnego skutku w postaci wykluczenia z postępowania Konsorcjum TORPOL-MIRBUD względem wagi i rodzaju uchybienia, jakie stwierdzone zostało decyzją WIOŚ.

Izba przyjęła więc, że wymierzona ostateczną decyzją administracyjną kara pieniężna była karą za naruszenie obowiązków wynikających z prawa ochrony środowiska, wypełniającą hipotezę art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Pzp.

Pomimo powyższych ustaleń, w ocenie Izby na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia przez Zamawiającego art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Pzp w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Pzp w zw. z art. 16 ustawy Pzp poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie odrzucenia oferty Konsorcjum TORPOL-MIRBUD w sytuacji, gdy wykonawca ten, w wyniku zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa, wprowadził Zamawiającego w błąd przy przedstawianiu informacji, że nie podlega wykluczeniu z Postępowania, tj. zataił informację, że wobec MIRBUD została wydana ostateczna decyzja administracyjna o naruszeniu przez tego wykonawcę obowiązków wynikających z prawa ochrony środowiska, którą to decyzją wymierzono MIRBUD S.A. karę pieniężną, co miało istotny wpływ na decyzje podejmowane przez zamawiającego w postępowaniu.

Wobec oddalenia zarzutu nr 2, rozpoznaniu podlegał zarzut naruszenia przez zamawiającego art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Pzp w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 10 ustawy Pzp w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Pzp w zw. z art. 16 ustawy Pzp poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie odrzucenia oferty Konsorcjum TORPOL-MIRBUD w sytuacji, gdy wykonawca ten, w wyniku lekkomyślności lub niedbalstwa przedstawił Zamawiającemu informacje wprowadzające w błąd w zakresie odnoszącym się do podstaw wykluczenia MIRBUD S.A. z Postępowania w oparciu o przepis art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Pzp, co miało istotny wpływ na decyzje podejmowane przez Zamawiającego w postępowaniu o udzielenie zamówienia, który to Izba uwzględniła.

Na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp, z postępowania o udzielenie zamówienia zamawiający może wykluczyć wykonawcę, który w wyniku zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa wprowadził zamawiającego w błąd przy przedstawianiu informacji, że nie podlega wykluczeniu, spełnia warunki udziału w postępowaniu lub kryteria selekcji, co mogło mieć istotny wpływ na decyzje podejmowane przez zamawiającego w postępowaniu o udzielenie zamówienia, lub który zataił te informacje lub nie jest w stanie przedstawić wymaganych podmiotowych środków dowodowych.

Natomiast na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 10 ustawy Pzp, z postępowania o udzielenie zamówienia zamawiający może wykluczyć wykonawcę, który w wyniku lekkomyślności lub niedbalstwa przedstawił informacje wprowadzające w błąd, co mogło mieć istotny wpływ na decyzje podejmowane przez zamawiającego w postępowaniu o udzielenie zamówienia.

Izba uznała, że nałożona na MIRBUD ostateczną decyzją administracyjną kara pieniężna była karą za naruszenie obowiązków wynikających z prawa ochrony środowiska, wypełniającą hipotezę art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Pzp, co prowadziło do uznania, że MIRBUD powinien poinformować Zamawiającego o tym fakcie, a szansę ku temu miał już w momencie składania wraz z ofertą dokumentu JEDZ, udzielając odpowiedzi na pytanie odnośnie naruszenia obowiązków w dziedzinie prawa środowiska. Udzielenie w przedmiocie tego pytania odpowiedzi „NIE” i późniejsze oświadczenie o aktualności informacji zawartych w JEDZ MIRBUD o braku podstaw wykluczenia z postępowania, o której mowa w art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Pzp, mogło mieć istotny wpływ na decyzje podejmowane przez Zamawiającego w postępowaniu o udzielenie zamówienia. Zamawiający nie uzyskał bowiem informacji, która jak wyżej uznała Izba, wypełniała hipotezę jednej z podstaw wykluczenia wobec członka Konsorcjum TORPOL-MIRBUD, tj. MIRBUD.

Izba nie uznała jednak, że powyższe zachowanie MIRBUD nosiło znamiona wprowadzenia zamawiającego w błąd, czy też zatajenia informacji w wyniku zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa.

Powyższe w ocenie Izby prowadziło jednak do uwzględnienia zarzutu nr 3. Izba zwróciła uwagę, że tym co odróżnia dyspozycję art. 109 ust. 1 pkt 10 ustawy Pzp od art. 109 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp, jest stopień zawinienia wykonawcy. W przypadku art. 109 ust. 1 pkt 10 ustawy Pzp chodzi o lekkomyślność lub niedbalstwo. Lekkomyślność będzie polegać na tym, że wykonawca przedstawia informacje, przewidując możliwości wprowadzenia zamawiającego w błąd, ale bezpodstawnie sądzi, że skutku tego uniknie, świadomie łamiąc zasady ostrożności. Natomiast niedbalstwo zachodzi, jeżeli wykonawca nie ma w ogóle wyobrażenia co do możliwości wprowadzenia zamawiającego w błąd, choć przy dołożeniu należytej staranności powinien był skutek ten sobie wyobrazić (…). Zatem praktycznie w każdym przypadku nieumyślnego złożenia nieprawdziwej informacji, wykonawca powinien być wykluczony z postępowania. Ustawodawca założył, że profesjonalny charakter podmiotów biorących udział w postępowaniu o udzielenie zamówienia zobowiązuje do weryfikowania każdej składanej w nim informacji. Nawet więc drobne niedopatrzenie może oznaczać wykluczenie z dalszego udziału w postępowaniu. Jedyną możliwością uchylenia się od sankcji wykluczenia będzie wykazanie przez wykonawcę, że informacja wprowadzająca w błąd została złożona w postępowaniu w sposób całkowicie niezawiniony lub pozostała bez wpływu na decyzje zamawiającego ((tak w: M. Jaworska (red.), Prawo zamówień publicznych. Komentarz, wyd. 6, 2025, komentarz do art. 109 ustawy Pzp).

Zdaniem Izby Odwołujący słusznie zatem wskazywał, że Konsorcjum TORPOL-MIRBUD, składające się z profesjonalnych wykonawców, którzy znają przecież standardy rzetelności i należytej staranności w postępowaniach przetargowych, powinno stosować się do tych reguł. Zamiast tego Konsorcjum TORPOL-MIRBUD przedstawiło Zamawiającemu informacje obiektywnie nieprawdziwe w zakresie dotyczącym podstaw do wykluczenia MIRBUD z postępowania i przemilczało fakt wydania względem wykonawcy decyzji administracyjnej w przedmiocie naruszenia obowiązków z zakresu ochrony środowiska. To, co z jednej strony w oczach Izby świadczyło o braku możliwości przypisania działania intencjonalnego, a więc fakt przeprowadzenia w przedłożonej przez Konsorcjum TORPOL-MIRBUD opinii prawnej analizy co do braku wypełnienia hipotezy art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Pzp w związku z nałożoną na MIRBUD karą, nie może z drugiej strony usprawiedliwiać wykonawcy co do złożenia nieprawdziwej informacji. Izba uznałą, że Konsorcjum TORPOL-MIRBUD w pełni zdawało sobie więc sprawę z faktu nałożenia na MIRBUD kary. Potwierdza to też złożony jako dowód w sprawie przez Odwołującego w postaci wyciągu ze sprawozdania na temat informacji niefinansowych Grupa Kapitałowa Mirbud 2022 r., gdzie uwzględniono okoliczność nałożenia kary pieniężnej w wysokości 15 000 zł, odrzucenia odwołania od decyzji nakładającej karę oraz podjęcia dalszych kroków na drodze sądowej. Mając to na uwadze, Izba uznała, że działanie MIRBUD przy składaniu informacji co do braku podstawy wykluczenia z art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Pzp wypełniało znamiona przedstawienia informacji wprowadzającej w błąd zamawiającego w wyniku lekkomyślności lub niedbalstwa. Wykonawca jako profesjonalista w swojej branży, winien dochować należytej staranności przy przedstawianiu informacji mających wpływ na decyzje Zamawiającego, w szczególności co do informacji na temat potencjalnych podstaw wykluczenia.

W niniejszym przypadku Izba nie znalazła również podstaw, aby zastosowanie mogła znaleźć zasada proporcjonalności wykluczenia z art. 109 ust. 3 ustawy Pzp. Jak wynika bowiem z treści tego przepisu, zasada proporcjonalności nie dotyczy przypadku, o którym mowa w art. 109 ust. 1 pkt 10 ustawy Pzp.

Wobec powyższego, Izba uznała, że członek Konsorcjum TORPOL-MIRBUD, tj. MIRBUD podlegał wykluczeniu z postępowania na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 10 ustawy Pzp, bowiem w wyniku lekkomyślności lub niedbalstwa przedstawił Zamawiającemu informacje wprowadzające w błąd, że nie podlega wykluczeniu z art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Pzp podczas, gdy okres wykluczenia z tej przyczyny obowiązywał, co mogło mieć istotny wpływ na decyzje podejmowane przez Zamawiającego w postępowaniu. Powyższe, jako, że przepisy dotyczące wykonawcy stosuje się odpowiednio do wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (art. 58 ust. 5 ustawy Pzp), powinno prowadzić do odrzucenia oferty Konsorcjum TORPOL-MIRBUD na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Pzp, wedle którego zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli została złożona przez wykonawcę podlegającego wykluczeniu z postępowania. Jednocześnie, wobec zaniechania odrzucenia oferty, Zamawiający naruszył wyrażoną w również zarzucanym art. 16 ustawy Pzp zasadę zachowania uczciwej konkurencji oraz równego traktowania wykonawców.

Reasumując powyższe, Izba uznała, że odwołanie zasługiwało na uwzględnienie w zakresie zarzutu nr 3, wobec czego nakazała Zamawiającemu: unieważnienie czynności wyboru oferty najkorzystniejszej oraz powtórzenie czynności badania i oceny ofert, a w ramach tej czynności odrzucenie oferty Konsorcjum TORPOL-MIRBUD na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Pzp.

Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił wcześniejszy wyrok oddalający skargę spółki na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w sprawie kary pieniężnej 15 000 złotych. W ustnych motywach rozstrzygnięcia NSA wskazał, że zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 136a ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy środowiskowej, a ponadto uznał, że WSA nie rozpatrzył, czy MIRBUD jest podmiotem, który naruszył warunki decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska Oddział w Katowicach oraz czy był on adresatem decyzji środowiskowej.

Nie ulega wątpliwości, że wyrok sądu zamówień publicznych stanie się przyczynkiem do wielu komentarzy, publikacji i opinii.

Józef Edmund Nowicki